OLVG

Acute verwardheid of delier : als uw naaste ineens in de war is

Uw naaste verblijft in het ziekenhuis door een ziekte, ongeluk of voor een operatie. Soms gebeurt het dat uw naaste ineens in de war raakt of zich anders gedraagt. Dit heet een delier. Een delier kan ontstaan door bijvoorbeeld een ziekte, operatie of door sommige medicijnen. Een delier komt vooral voor bij ouderen.
Thuisarts logo Onderstaande informatie is afkomstig van Thuisarts.nl

Wat is een delier?

Bij een delier raakt iemand in de war. Dit kan onverwachts in een paar uur of een paar dagen gebeuren. 

Meestal komt een delier door een ziekte, na een operatie, of door medicijnen. 
Een delier komt vaker voor bij oudere mensen, bij mensen die problemen hebben met hun geheugen en bij mensen vlak voor hun overlijden. 
Ook jongere mensen kunnen een delier krijgen, bijvoorbeeld als ze erg ziek zijn.

Een delier kan een paar dagen of een paar weken duren. Het kan het ene moment erger zijn dan het andere. 

Wat merk ik als iemand een delier heeft?

Iemand met een delier gedraagt zich opeens anders dan u gewend bent. De persoon kan last hebben van verschillende dingen:

  • in de war zijn en onduidelijk praten 
  • de aandacht niet kunnen vasthouden
  • niet goed logisch kunnen nadenken
  • gedachten hebben die niet waar zijn (wanen)
  • dingen zien, horen of ruiken die er niet zijn (hallucinaties)
    Iemand kan daardoor personen of situaties niet vertrouwen. 
  • niet weten waar die is en personen niet herkennen
  • heel rustig zijn
  • afwezig zijn, voor zich uitkijken, mensen niet aankijken
  • niet reageren zoals u gewend bent
  • onrustig zijn
    Als de persoon met een delier in het ziekenhuis ligt kan deze bijvoorbeeld trekken aan een infuus of katheter. Iemand die in bed ligt kan aan de lakens trekken of proberen uit bed te komen.
  • snel boos of agressief worden
  • snel van emoties en gevoelens wisselen
  • overdag slapen en ’s nachts juist wakker zijn

Het gedrag is bij iedereen anders en kan ook wisselen. Iemand met een delier is het ene moment vaak erg rustig en het andere moment juist erg onrustig.

Hoe ontstaat een delier?

Een delier ontstaat vaak door:

  • een ziekte of ontsteking, bijvoorbeeld een blaasontsteking of diabetes (suikerziekte) die niet goed onder controle is
  • een ziekte in de hersenen
  • een operatie
  • de verdoving bij een operatie
  • een ongeluk, bijvoorbeeld een gebroken heup
  • pijn
  • uitdroging
  • problemen met de blaas, zoals het niet goed leeg kunnen plassen van de blaas
  • bepaalde medicijnen, bijvoorbeeld de pijnstiller morfine en sommige medicijnen voor de ziekte van Parkinson
  • stoppen met alcohol drinken, roken of kalmerende middelen

Sommige mensen hebben meer kans om een delier te krijgen. Bijvoorbeeld:

  • mensen die eerder een delier hebben gehad
  • mensen die problemen hebben met hun geheugen, bijvoorbeeld door dementie
  • mensen die minder goed kunnen horen, zien of ruiken
  • ouderen (70 jaar of ouder)
  • mensen die een slechte conditie hebben, erg zwak zijn en niet meer eten of drinken
  • mensen die niet lang meer te leven hebben
Thuisarts logo Een deel van de informatie op deze pagina komt van Thuisarts.nl. Thuisarts.nl wordt gemaakt door het Nederlands Huisartsen Genootschap. De Federatie Medisch Specialisten, Patiëntenfederatie Nederland en Akwa GGZ werken mee aan Thuisarts.nl.

Behandeling van een delier in OLVG

Om een delier te kunnen behandelen moet de oorzaak bekend zijn. Welke behandeling nodig is, hangt af van de oorzaak, bijvoorbeeld: 

  • Bij een ontsteking krijgt de patiënt antibiotica, bijvoorbeeld bij een blaasontsteking. 
  • Bij pijn krijgt iemand pijnstillers, bijvoorbeeld bij een gebroken heup. 
  • Bij een verstopping krijgt iemand middelen om beter te kunnen poepen. 
  • Bij een delier door medicijnen kan het zijn dat iemand moet stoppen met die medicijnen. 

Door de oorzaak te behandelen, gaat het delier meestal over.  

Soms is de oorzaak van een delier niet te vinden waardoor het lastiger is om een delier te behandelen. Herstel na een delier kan tijd kosten en kan ook vanzelf overgaan.  

Hulp van familie en naasten

Hulp en steun is belangrijk als een patiënt een delier heeft, of als er risico is op het krijgen van een delier. Bij een delier is de patiënt ineens in de war is of gedraagt zich anders. Meestal komt een delier door een ziekte, na een operatie, of door medicijnen. De hulp en steun van familie of naaste is belangrijk bij het herstel.  U leest meer hierover op de webpagina Zorg bij verwardheid of delier

Medicijnen

Als iemand met een delier erg in de war is, kunnen medicijnen helpen. Meestal krijgt een patiënt het medicijn haloperidol.  

Bij angst of bij onrust krijgt een patiënt vaak kalmerende medicijnen of slaappillen. Deze medicijnen kunnen ook helpen als iemand ineens stopt met het drinken van alcohol en daarom een delier krijgt. 

Beschermende maatregelen

Bij een delier is er soms een risico op een onveilige situatie tijdens het verblijf in het ziekenhuis zoals: 

  • Uw naaste verwijdert medische hulpmiddelen, zoals een infuus. 
  • Uw naaste is agressief tegen zorgverleners of bezoekers. 
  • Uw naaste heeft grote kans om te vallen bij erge onrust of erg in de war zijn.  

Om uw naaste goed en veilig te kunnen behandelen zijn soms beschermende maatregelen nodig. Door deze maatregelen kan uw naaste zich minder vrij bewegen. Er is toestemming nodig van uw naaste of een vertegenwoordiger van uw naaste om deze maatregelen te gebruiken.  

Behandelingen

Instructies en adviezen

Contact

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen? Stel uw vraag aan de polikliniek via MijnOLVG. Op werkdagen kunt u ook bellen.

Polikliniek Geriatrie, locatie Oost, P2
020 510 81 75 (op werkdagen van 08.15 uur tot 16.15 uur)

Polikliniek Geriatrie, locatie West, route 34
020 510 81 75 (op werkdagen van 08.15 uur tot 16.15 uur)

Als de polikliniek niet bereikbaar is, belt u met klachten die echt niet kunnen wachten naar de Spoedeisende Hulp via het algemene telefoonnummer van OLVG.

OLVG, locatie Oost
020 599 91 11

OLVG, locatie West
020 510 89 11

Is de situatie levensbedreigend, bel dan 112.

De informatie op deze pagina is afkomstig van de afdeling Geriatrie van OLVG. Laatst gewijzigd:

Een deel van de informatie op deze pagina komt van Thuisarts.nl. Thuisarts.nl wordt gemaakt door het Nederlands Huisartsen Genootschap. De Federatie Medisch Specialisten, Patiëntenfederatie Nederland en Akwa GGZ werken mee aan Thuisarts.nl.